vmario na jabber.gda.pl

Pokarm Bogów

Miał przed sobą umysł potężny a jednocześnie jakże ograniczony. Jego ogromna energia, siła jego osobowości, nieuleczalna ślepota na pewne fakty wywoływała w umyśle Redwooda absolutnie groteskowy i dziwaczny obraz. Zamiast przeciwnika, będącego przecież człowiekiem, od którego można żądać odpowiedzialności moralnej i do którego można kierować rozsądne argumenty, ujrzał Caterhama jako coś w rodzaju potwornego, w jakimś stopniu ucywilizowanego nosorożca, poczętego w dżungli ustroju demokratycznego […]. Realia ekonomiczne, konieczności geograficzne, ledwie muśnięte skarby odkryć i metod naukowych istniały dla niego w nie większym stopniu, niż koleje żelazne, gwintowane strzelby czy pamiętniki podróżników istnieją dla jego dzikiego prototypu zwierzęcego. Liczyły się tylko wiece, kombinacje klik politycznych i głosy wyborców — nade wszystko głosy. On sam był ich wcieleniem — wcieleniem milionów głosów.

[…] Nie miał pojęcia, że istnieją prawa fizyki i prawa ekonomiczne, że istnieją stosunki ilościowe i reakcje, których cała ludzkość, głosując nemine contradicente, nie może zmusić do nieistnienia […]. Nie wiedział, że istnieją prawa moralne, których nie da się naruszyć żadną mocą czaru osobistego; a jeśli się je odepchnie, to z całą mściwością wezmą odwet na sprawcy.

Herbert George Wells, „Pokarm Bogów”

Chyba nie był H. G. Wells wielkim entuzjastą demokracji, a na pewno nie darzył estymą polityków. Lecz to, co napisał, to przerysowany obraz nie tylko niejednego ze współczesnych polityków, ale wielu ludzi, którzy dalej niż czubek własnego nosa spojrzeć nie potrafią. Poza partykularnymi interesami i kilkoma hasłami, które, odpowiednio głośno krzyczane, zagłuszyć mogą wszelką inną myśl, nie mają na uwadze niczego innego. Trudno taką postawę potraktować inaczej niż jak negację tego wielkiego daru, jakim jest ludzki umysł.

Nie jestem wprawdzie przekonany do przedstawionej w „Pokarmie Bogów” gloryfikacji wielkości ludzkiego umysłu i nie krytykowałbym tak silnie społeczeństwa w ogólności, ale traktuję tę książkę jak karykaturę i bolesną satyrę w stylu „Podróży Guliwera” Jonathana Swifta. „Wojnę światów” czytałem z większą przyjemnością, ale w „Pokarmie Bogów” znaleźć można kilka głębszych myśli i to jasno sformułowanych.

Jak nie zmarnować niezwykłych chwil?

Obejrzawszy „The Magic Mile”, byłem przekonany, że ta krótkometrażówka ma optymistyczny wydźwięk, ale nie mogłem odkryć, co pozytywnego jest w tym, iż nawet, gdy dotyka nas cud, wystarczy przejść parę kroków, by znów upaść? Czy można wyciągnąć jakieś dobro z tego, iż tylko na chwilę otworzyły się nam oczy lub uszy? Czy nie jest tak, że tęsknota za czymś, co mieliśmy na tak krótko będzie stokroć większa niż ta, którą odczuwaliśmy, gdy tęskniliśmy za nieznanym?

Odpowiedź przyszła niespodziewanie, w wywiadzie z Agnieszką Chylińską:

Wiem, że ten moment, który dzisiaj mam, jest mi dany tylko na teraz. Wiem, że za moment powrócą wszelkie złe demony i będą chciały mnie przekabacić. […] Mam nadzieję, że mam już dobrą zbroję, że mam już dobry miecz, […] tę zręczność, tę siłę, by poradzić sobie z tym, co będzie na mnie czyhało.

Agnieszka Chylińska w wywiadzie Marcina Prokopa

Spotykają nas chwile, krótsze lub dłuższe, gdy świat wiruje dokoła nas, gdy wydaje się, że złapaliśmy Pana Boga za nogi. Później nierzadko przychodzi uczucie pustki i rozczarowanie powrotem do rzeczywistości, która wydaje się nam jeszcze bardziej szara niż na początku. Nie wolno wtedy marnować tego, co się przeżyło. Nie wolno poddawać się tęsknocie i udawać, że rzecz mogła trwać wiecznie. Trzeba ten zawód przekuć na radosne wspomnienie, a pragnienie cofnięcia się w czasie na siłę, pchającą nas w przyszłość.

Nie wolno dać sobie wyrwać takich chwil ani stać się ich więźniem.

Thomas Jefferson o patentach

W „Wolnej kulturze” Lawrence’a Lessiga trafiłem na świetny cytat z Thomasa Jeffersona: Kto otrzymuje ode mnie ideę, pobiera też naukę, nie pomniejszając mojej wiedzy; podobnie ten, kto odpala świecę od mojej, otrzymuje światło, mojego nie gasząc. Zdanie to pochodzi z listu Jeffersona do Isaaca McPhersona z 13 sierpnia 1813 i zachwyciło mnie tak bardzo, że postanowiłem przybliżyć Czytelnikom mojego bloga cały tekst. Znalazłem jednak tylko wersję w oryginale, pokusiłem się więc o własne tłumaczenie.

Czytaj dalej »

Święto Zmartwychwstania

Czyż nie rzekłem prawdy, Gandalfie, że możesz znaleźć się wszędzie, gdzie zechcesz, prędzej niż ja? — spytał wreszcie Aragorn. — A powiem ci więcej: tyś jest naszym wodzem i chorążym. Czarny Władca ma Dziewięciu. My — tylko jednego, lecz możniejszego od nich: Białego Jeźdźca. Przeszedł on przez płomienie otchłani i nieprzyjaciele muszą drżeć przed nim. Pójdziemy, dokądkolwiek nas poprowadzi.

J.R.R. Tolkien, „Władca Pierścieni. Księga trzecia”

Motyle, odpowiedzialność i współczucie

Każdy ponosi odpowiedzialność za to, co przynosi na świat poprzez labirynt jego duszy.

Siergiej Łukjanienko, „Jesienne wizyty”

Najmniejsze poruszenie oddziaływa na całą naturę; morze całe zmienia się od jednego kamyka. Tak w łasce najmniejszy uczynek wpływa przez swoje następstwa na wszystko. Wszystko jest zatem ważne.

W każdym uczynku trzeba zważać, poza uczynkiem, nasz stan obecny, przeszły, przyszły i stan innych osób, na które oddziaływa; i widzieć związki wszystkich tych rzeczy. A wówczas będziemy bardzo powściągliwi.

Blaise Pascal, „Myśli”

Nie jestem miłośnikiem odnoszenia teorii efektu motyla do codziennego życia i to nie dlatego, iżbym uważał, że wszystko jest przyciągane przez jakiś atraktor, ale dlatego, że bije od niej czymś w rodzaju fatalizmu. Jeżeli bowiem wszystko wpływa na wszystko, na dodatek w sposób nieliniowy (a więc drobna zmiana stanu początkowego może owocować raz drobną a raz olbrzymią zmianą stanu końcowego), to nasze życie przypomina taniec w składzie porcelany — jest parodią samego siebie i skłania raczej do tego, by zatrzymać się, usiąść i nic nie robić. Tyle tylko, że decyzja o bierności, jak każda inna, pociąga za sobą skutki, które z kolei pociągają za sobą kolejne reakcje i tak w nieskończoność.

Czytaj dalej »

Poemat o dzielnej niewieście

Poemat, znajdujący się na końcu Księgi Przysłów, pisany jest akrostychem, a konkretnie wierszem alfabetycznym. Następujące po sobie dystychy zaczynają się kolejnymi literami alfabetu hebrajskiego.

Czytaj dalej »

Inferno

„Inferno” to polski film z 2001 roku w reżyserii Macieja Pieprzycy. Jest dostępny na stronach TVP i można go obejrzeć on-line.

O „Inferno” nigdy wcześniej nie słyszałem, mimo iż niewątpliwie warte jest uwagi. Film opowiada historię trzech licealistek: Baśki, zwanej Xeną, Anki i Ingi, czyli Inez. Szczerze mówiąc, z początku nieco się zniechęciłem do oglądania, w czym niemały udział miała kreacja Katarzyny Bujakiewicz, która wcieliła się w rolę „słodkiej idiotki” Ingi. Ot, zapowiada się kolejny głupawy film o młodzieży, pomyślałem sobie, ale już za chwilę zmieniłem zdanie i wciągnąłem się w akcję.

Akcja ukazana jest nieco achronologicznie, ale bez zbędnego chaosu. Zabieg ten nie tylko urozmaica fabułę, ale ułatwia porównanie różnych postaw i zachowań tych samych osób. Muzyka dobrze wpasowuje się w klimat poszczególnych scen. W filmach o młodzieży zawsze obawiam się przede wszystkim dwóch rzeczy. Po pierwsze — zbyt dojrzale wyglądających aktorów — tu Monika Kwiatkowska grająca Xenę wydała mi się zdecydowanie zbyt poważna, okazało się jednak, że pasuje to do jej postaci. Po drugie — naturalizmu budowanego przede wszystkim przez wulgaryzację języka i zachowań. Na szczęście „Inferno” mimo mrocznego klimatu i ciężkiej tematyki posługuje się bardziej wyrafinowanymi środkami wyrazu niż zastąpienie w scenariuszu wszystkich przecinków panią lekkich obyczajów.

Czytaj dalej »

* * *

Nawet gdybyś dał człowiekowi wszystkie wspaniałości świata, nic mu to nie pomoże, jeśli nie ma przyjaciela, któremu mógłby o tym opowiedzieć.

Catharina E. Goethe

Niedziela

Pauza także należy do rytmu.

Stefan Zweig

* * *

Wobec przeciwnika, który jest o tyle potężniejszy i o tyle bardziej przemyślny, jedyną strategią może być prawda.

Jacek Dukaj, „Extensa”

A jakie to wszystko ma znaczenie? — szepnęła. — Żeby tylko żył; jakikolwiek. Myślisz, że zawahałabym się choćby przez sekundę? Myślisz, że robiłoby mi to jakąś różnicę? Że jest taka granica, po której mówisz już sobie: „A nie, dziękuję, to już wolę, żeby nie żył”? — Zaciskała palce i przyciągała moją głowę, aż złożyłem ją na jej kolanach. Pochylała się teraz nade mną, niewygodnie klęczącym, obolałym, szepcąc mi do ucha: — Nie ma takiej granicy. Nie ma takiej granicy. Nie ma takiej granicy. Nie ma takiej granicy. Nie ma takiej granicy.

Jacek Dukaj, „Extensa”