vmario na jabber.gda.pl

„Nazywam się Czerwień” urzekła mnie egzotyką, nakreśloną współczesnym językiem. Na początku byłem trochę zagubiony, gdyż historia toczy się w szesnastowiecznym Stambule, ale opis miasta i życia ludzi nie uświadomił mi tego od razu. Może po prostu wydaje mi się, że życie w Turcji nie zmieniło się od setek lat i byłbym zdziwiony, jak różne jest od moich infantylnych wyobrażeń? W każdym razie język nie jest z pewnością średniowieczny, tak samo jak nietypowa narracja i budowa utworu. 59 rozdziałów mówi głosami 21 narratorów. Wygląda to podejrzanie, ale, ku mojemu zdziwieniu, historia cały czas tworzy spójną całość, zupełnie, jak gdyby była opowiedziana przez jednego, wszechwiedzącego narratora. Zyskuje jednak szerszy wymiar i staje się ciekawsza.

Pewnie dlatego odebrałem tę książkę jako naukę o patrzeniu. Wiem, że raczej jest przede wszystkim opowieścią o rozdartej między Wschodem a Zachodem duszą Turcji, ale, jak zawsze, szukam własnej interpretacji, która pozwala mi cieszyć się lekturą, przygotowaną jak gdyby specjalnie dla mnie.

Nietypowa narracja w połączeniu z niezwykle plastycznym (a przy tym bardzo przystępnym) językiem sprawia, że w jednej chwili gardzę wraz z ofiarą okrucieństwem mordercy, a w drugiej przeżywam moralne rozterki tego drugiego. Wplecione w fabułę liczne przypowieści, barwne i dla Europejczyka wcale nie tak oczywiste, często także traktują o widzeniu świata, o jego przedstawianiu na kunsztownych miniaturach i religijnym aspekcie malarstwa. Wszystko to sprawia, że zaczynam wierzyć, że istnieje gdzieś superpozycja tych wszystkich perspektyw, zbliżająca do Prawdy i do tego, jak widzi świat sam Stwórca.

Ta książka uspokaja i niesie ze sobą jakiś dziwny, cichy optymizm. Pewnych rzeczy nie da się w życiu zmienić, bo jest ono zbyt krótkie, ale może przynajmniej da się znaleźć taki punkt widzenia, z którego wszystko utworzy jakąś logiczną całość, prowadzącą nas na drugą stronę, gdzie nauczymy się patrzeć na dzieło stworzenia tak, jak jego Autor.